Mao Trạch Đông qua sách báo Trung Quốc ngày nay 25

Kỳ 25: Chu Ân Lai và Nixon trước giải pháp về chiến tranh Việt Nam
Kỳ 26: Chu Ân Lai – ngợi ca và rào cản.
Kỳ 27: Ba đoạn văn viết về một “cái bẫy chết người”

Kỳ 25: Chu Ân Lai và Nixon trước giải pháp về chiến tranh Việt Nam

Giao Hưởng – Đăng Bởi Một Thế Giới – 24-07-2014

Đến Bắc Kinh, tổng thống Mỹ Richard Nixon nâng cốc chúc mừng giờ phút “băng giá đã tan” giữa hai nước Mỹ và Trung Quốc…


Nixon và Mao Trạch Đông

Nixon phát biểu:

“Ở một số thời kỳ trong quá khứ, chúng ta đã thù địch nhau. Ngày nay còn tồn tại giữa chúng ta nhiều mối tranh chấp nghiêm trọng. (Tuy vậy) lý do chúng ta xích lại với nhau là vì chúng ta có những lợi ích chung vươn lên trên các tranh chấp đó (…) Thế giới đang nhìn chúng ta. Thế giới đang lắng nghe chúng ta. Thế giới đang chờ xem điều chúng ta sẽ làm. Không có lý do gì cho chúng ta thù địch nhau. Không ai trong hai chúng ta thèm muốn lãnh thổ của người kia”. Cuối cùng, Nixon ý nhị nhắc đến Mao Trạch Đông: “Mao Chủ tịch đã viết: “Biết bao kỳ tích lớn tiếng đòi được hoàn tất (…). Quả đất tiếp tục quay. Thời gian cứ trôi. Một vạn năm, quả là dài. Hãy nắm lấy ngày ấy, hãy nắm lấy giờ ấy” – Đó là giờ, đó là ngày để hai dân tộc chúng ta lớn lên đến tầm cỡ có thể kiến thiết được một thế giới tốt hơn” (Richard Nixon, sđd. tr.694).

Nixon dứt lời, món khai vị dọn ra và dàn nhạc Trung Quốc hòa tấu bài America the Beautiful (Nước Mỹ đẹp xinh). Đây là điệu nhạc Nixon đã chọn để chào mừng ngày nhậm chức tổng thống của mình năm 1969. Trong vòng một tuần tiếp đó, từ 22 đến 28.2.1972, các cuộc hội đàm trực tiếp giữa Nixon với Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai về “giải pháp” cho cuộc chiến đang diễn ra ác liệt tại Việt Nam, về việc quân Mỹ chiếm đóng Đài Loan và về cán cân lực lượng quân sự ở châu Á – Thái Bình Dương trong bối cảnh Liên Xô đang vươn lên khỏi thế “cân bằng về vũ khí hạt nhân”.

Luật gia J. Amter – được tổng thống Mỹ chỉ định làm đồng Chủ tịch của Hội nghị Nhà trắng nghiên cứu về công tác quốc tế của Mỹ (thời Johnson 1965) – người nắm nhiều tài liệu đặc biệt quan trọng của cuộc chiến Việt Nam qua các đời tổng thống Mỹ – đã viết trong cuốn Lời phán quyết về Việt Nam, Nguyễn Tấn Cưu dịch, 524 trang, NXB Quân đội Nhân dân, Hà Nội 1985 về chuyến đi Bắc Kinh của Nixon:

“Trên thực tế, Nixon gợi ý Trung Quốc ép Hà Nội chấp nhận những điều kiện hòa bình của Mỹ và tổng thống Nixon muốn Bắc Kinh giúp ông ta thương lượng với Hà Nội những điều kiện hòa bình thuận lợi (cho phía Mỹ) đó” (Amter, sđd tr. 375). Ở đoạn khác: “Nixon nói rằng nếu Bắc Kinh giúp làm giảm các căng thẳng ở Việt Nam thì Nixon thấy không có lý do tại sao các lực lượng Mỹ ở Đài Loan lại không thể rút đi”.

Những lời ấy là “thông điệp” của Nixon trực tiếp gởi bằng miệng đến Trung Quốc, nói trắng ra:“Mỹ hoàn toàn sẵn sàng thỏa hiệp vấn đề Đài Loan để đổi một giải pháp ở Việt Nam” ! (sđd, tr.374).

Nhưng thủ tướng Chu Ân Lai, đảm đương đàm thoại với Nixon về “vấn đề Việt Nam”, trả lời:“Lập trường của chúng tôi như sau: dù ngài có tiếp tục chính sách Việt Nam hóa, Lào hóa, Campuchia hóa cuộc chiến tranh lâu dài bao nhiêu đi nữa và nếu họ (Việt Nam) còn tiếp tục chiến đấu thì chúng tôi không thể làm khác hơn là tiếp tục chi viện cho họ” (Richard Nixon, sđd tr.699).

Chu Ân Lai cảnh báo: “Nếu chúng ta (Mỹ) càng chậm rút ra khỏi Việt Nam thì cuộc rút lui của chúng ta càng khó khăn, càng bất lợi”. Dường như để “minh họa” cho lập trường của mình, Chu Ân Lai nói thêm: “Hồ Chí Minh là một trong những người bạn vong niên của tôi” (Richard Nixon, sđd, tr. 699). Hồ Chí Minh lớn hơn Chu Ân Lai 8 tuổi, hai người gặp nhau lần đầu tiên tại Paris năm 1922 lúc Chu 24 tuổi. Lên làm thủ tướng đầu tiên của nước CHND Trung Hoa, Chu Ân Lai từng nhắc: “chính Hồ Chí Minh đã dẫn dắt tôi trong những bước đầu tiên tham gia công tác cách mạng và giới thiệu một số đồng chí của chúng tôi vào Đảng Cộng sản Pháp”.

Lập trường khác nhau của hai bên về “vấn đề Việt Nam” nêu rõ trong thông cáo chung Trung – Mỹ công bố tại Thượng Hải ngày 28.2.1972. Dầu vậy, Chu Ân Lai vẫn cẩn thận rời Bắc Kinh bay sang Hà Nội khoảng 5 ngày sau đó để “đoan chắc với người Bắc Việt Nam là ông ta đã không bán rẻ họ trong các cuộc họp cấp cao” (Amter, sđd tr.375).

Amter nhận định: trong chuyến đi đầu tiên đến Bắc Kinh “Nixon đã không thành công trong việc chấm dứt chiến tranh Việt Nam (theo ý định của mình)” (sđd, tr.376). Về lại Mỹ, khoảng 10 tháng sau, Nixon mở chiến dịch tập kích đường không chiến lược vào Bắc Việt Nam nhằm thực hiện ý đồ thương lượng trên thế mạnh:

“Trong 12 ngày liên tiếp, từ 18.12 đến 30.12.1972, Mỹ ném bom Hà Nội và Hải Phòng với sự tàn bạo hơn bao giờ hết trong lịch sử cuộc chiến tranh Việt Nam, thả trên 35.000 tấn bom vào bên trong hai trung tâm đô thị lớn. Mỹ dùng 200 pháo đài bay B52 bay từng nhóm ba chiếc, mang bom 500 và 700 cân Anh, mà khi thả xuống, đúng là đã nhận chìm những khu vực hình chữ nhật có bề dài một dặm và bề ngang nửa dặm trong khói lửa (…) chỉ riêng Hà Nội hơn 2.000 dân thường chết, nhà thương Bạch Mai, cơ sở hiện đại nhất của Hà Nội với trên 900 giường biến thành nơi đổ nát” (Amter, sđd tr.423).

Rốt cuộc, 81 máy bay Mỹ bị bắn rơi (trong đó có 34 pháo đài bay B52 và 5 máy bay chiến thuật F.111), lại bị dư luận quốc tế và ngay nước Mỹ phản đối dữ dội về cuộc tàn sát diễn ra vào mùa giáng sinh ấy. Tiếp đó là Hiệp định Paris 28.1.1973 với nội dung cơ bản là Mỹ phải tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, cam kết chấm dứt dính líu quân sự, rút hết quân Mỹ và quân đội các nước đồng minh ra khỏi Việt Nam.

Dầu vậy, chuyến đi của Nixon tạo điều kiện để Mỹ và Trung Quốc lập mối quan hệ hữu nghị. Đặc biệt, đã gieo cấy tình bạn giữa Mao Trạch Đông và Nixon. Mao Trạch Đông thể hiện tình cảm thắm thiết của mình bằng cách mời Nixon đến Trung Quốc lần thứ hai vào tháng 2.1976 với tư cách cá nhân (vì lúc đó Nixon đã phải từ chức tổng thống, rời khỏi Nhà trắng bởi “sự kiện Watergate”). Mao ra lệnh điều một chiếc máy bay Boeing 707 mới mua về chưa lâu đến tận sân bay Los Angeles của Mỹ để đón Nixon sang Bắc Kinh. Đây là chuyện chưa từng xảy ra trong ứng xử ngoại giao của Mao Trạch Đông. Lần này, chính Mao đã “bắc cây cầu dài 16.000 dặm đường” từ Bắc Kinh đến Mỹ để đón “người bạn mới” sau buổi tiệc chia tay cách đó vừa đúng 4 năm…

Kỳ 26: Chu Ân Lai – ngợi ca và rào cản

Dầu quan điểm hai bên không giống nhau về “vấn đề Việt Nam” song tổng thống Mỹ Richard Nixon vẫn hài lòng với bước khởi đầu vào “thời kỳ mới trong bang giao Trung – Mỹ” và đã dành nhiều dòng ca ngợi Chu Ân Lai trong hồi ký của mình…


Chu Ân Lai và Richard Nixon

Nixon viết: “một kỷ niệm xúc động nhất của tôi là kỷ niệm về nhân vật vô song Chu Ân Lai (…) nhiều giờ đàm thoại nghiêm túc và nói chuyện tự do thoải mái với Chu đã làm cho tôi nhận thấy trí tuệ và tính năng động của ông là hết sức tuyệt vời” và “tôi đã rất thích thú về những gì ông ta nói với tôi”. Nixon đánh giá “tầm hiểu biết của ông thật quá sức lớn”, hoặc “Chu Ân Lai rất am hiểu lịch sử”.

Có một lần, Chu Ân Lai nhắc đến cái chết:

– Nhiều thay đổi khác có thể bất thần xảy ra. Chẳng hạn nếu tôi chết đột ngột do một cơn đau tim thì ngài sẽ phải giải quyết công việc với một đối tác khác. Chính vì thế mà chúng tôi đã gắng sức giúp ngài gặp gỡ được nhiều người…

Lần khác, tình cờ Chu buột miệng “tiên tri” về tương lai của Nixon: “Ngài là người khởi xướng (sự kiện ngoại giao Trung – Mỹ 1972). Có thể ngài sẽ không còn ở đấy nữa (cương vị tổng thống) để nhìn thấy kết quả của công trình, nhưng tôi chắc chắn sẽ có vinh dự được đón tiếp cuộc trở lại của ngài”. Những gì xảy ra các năm tiếp sau chứng tỏ đã “ứng” với lời Chu nói trước: Nixon thôi làm tổng thống Mỹ và được mời sang Bắc Kinh lần nữa “Tôi (Nixon) tiếc rằng Chu không thể sống được lâu hơn để tôi có thể gặp lại ông khi tôi trở lại Trung Quốc tháng 2.1976” (Richard Nixon, sđd. Tr.713).

Sách báo Trung Quốc ngày nay khi đề cập đến những đàm thoại giữa Nixon và Chu Ân Lai tháng 2.1972 đã phân tích và ghi nhận tài ngoại giao của Chu. Đánh giá chung: “Chu Ân Lai là nhà lãnh đạo, tổ chức và quản lý kinh tế kiệt xuất”. Hồi ký của vệ sĩ Trần Trường Giang – người có mặt thường xuyên bên cạnh Mao Trạch Đông – viết: “Từ đầu tới cuối sự kiện 13.9.1971 (vụ Lâm Bưu mưu sát hụt Mao Trạch Đông và chạy ra nước ngoài), Chu Ân Lai ngày đêm gánh vác việc đảng, việc quân và việc nước. Trong hoàn cảnh cả thể chất và tinh thần Mao Chủ tịch bị tổn thương, thủ tướng dốc hết tâm sức ra tổ chức, chỉ huy mọi mặt, cố gắng giảm đến mức thấp nhất có thể những tổn hại mà tập doàn Lâm Bưu gây ra”. Lùi về quá khứ, Tân Tử Lăng nhận định:

– “Thủ tướng Chu Ân Lai là người có tài kinh bang tế thế (…) ông chủ trương tôn trọng các quy luật kinh tế, lượng sức mà làm, cân bằng tổng hợp, vững bước đi lên được các Phó thủ tướng Trần Vân, Lý Tiên Niệm, Bạc Nhất Ba… ủng hộ.” Chính vì Chu Ân Lai và bộ máy chính quyền do ông lãnh đạo làm việc có hiệu quả như thế, và cũng do họ thực hiện những quyết sách “phù hợp với quy luật kinh tế khách quan”, nên Mao Trạch Đông thấy Chu là trở ngại lớn đối với giai đoạn đầu phát động phong trào Đại nhảy vọt mang “đặc điểm làm liều” (bước bừa tới đạp lên quy luật). Để gạt “hòn đá cản đường”, Mao Trạch Đông lớn tiếng chỉ trích Chu Ân Lai trước mặt các đại biểu dự hội nghị Nam Ninh (16.1.1958):

– Chẳng phải ông phản đối “làm liều” đó sao? Tôi chống lại những ai “phản đối làm liều”!

Chu Ân Lai buộc phải làm kiểm điểm, thừa nhận “phản đối làm liều” là phản đối Chủ tịch Mao Trạch Đông, phản đối phong trào Đại nhảy vọt (lúc ấy đang chuẩn bị thực hiện). Sau kiểm điểm, nội bộ đảng truyền đi tin đồn Chu Ân Lai đã đệ đơn từ chức và người sẽ thay Chu làm thủ tướng là Kha Khánh Thi – Bí thư thành ủy Thượng Hải.

Tin đồn có căn cứ – vì không lâu sau Mao đưa ra thảo luận về “sai lầm” của thủ tướng tại cuộc họp Thường vụ Bộ Chính trị (9.6.1958), ý muốn cách chức Chu. Nhưng bấy giờ Đặng Tiểu Bình và những lãnh đạo khác phát biểu nên giữ Chu lại và hội nghị quyết định Chu Ân Lai vẫn ở cương vị cũ.

Không gạt được Chu khỏi ghế thủ tướng, Mao quay ra triển khai một số biện pháp nhằm “cô lập và vô hiệu hóa” hoạt động của chính phủ (Quốc vụ viện) bằng cách lập 5 tổ: Kinh tế – tài chánh,Chính pháp, Ngoại sự, Văn giáo, Khoa học trực thuộc Bộ Chính trị và Ban Bí thư do Mao trực tiếp điều hành, đích thân ra “tuyến một” để “chỉ đạo sản xuất công nông nghiệp, tổ chức và chỉ huy Đại tiến vọt”.

Làm như thế, Mao đã đẩy hoạt động của chính phủ qua một bên và hẳn nhiên “vai trò của thủ tướng trở nên mờ nhạt, bị tước quyền lãnh đạo và quyền quyết sách công việc chính trị, nhất là xây dựng kinh tế của đất nước”. Tân Tử Lăng vừa mỉa mai, vừa chua xót: “Mao Trạch Đông biết rõ Chu Ân Lai là người có lương tâm, mà dựa vào một thủ tướng có lương tâm thì không thể hoàn thành nhiệm vụ lịch sử Đại tiến vọt” tai hại. Cần nói rõ điều đó để trả lời câu hỏi về sự “vắng bóng” của thủ tướng trong những giờ phút bùng nổ cơn “mưa máu” Đại tiến vọt.

Đến cuộc “cách mạng văn hóa vô sản”, Chu Ân Lai trên cương vị của mình làm mọi cách giảm bớt sức sát phạt đối với những lãnh đạo cương trực và bảo vệ được nhiều cung điện, chùa chiền, tượng tháp tại Trung Quốc và Tây Tạng khỏi bị hồng vệ binh đập phá. Vượt qua nhiều rào cản để tồn tại và đóng góp, đến cuối đời Chu Ân Lai lại vẫn bị “giăng bẫy” chụp bắt lần nữa qua việc “Mao giả chết” sẽ viết đến kỳ sau.

Kỳ 27: Ba đoạn văn viết về một “cái bẫy chết người”

Đó là “cái bẫy quyền lực” được Mao Trạch Đông sử dụng rất lão luyện dùng cài đặt dưới chân các đối thủ của mình trên “trường đua danh lợi”…


Chu Ân Lai – người thân cận song đã bị
Mao Trạch Đông “bẫy” đến tận cuối đời

Một trong các bí quyết thành công của Mao Trạch Đông là nắm đúng thời điểm ra tay, ứng phó mau lẹ quyền biến theo từng hoàn cảnh – kể cả tận dụng lúc mình đang bệnh để “cài bẫy” Chu Ân Lai. Theo những người có mặt kể lại, đầu năm 1972 Mao bệnh nặng, có lúc hôn mê, nhưng rồi cũng hồi phục và nghĩ ra màn kịch “trao quyền bên giường bệnh”. Mao gọi Chu đến, thì thào:

“- Tôi không qua khỏi được rồi, tất cả dựa vào ông !

Chu nói ngay: “Sức khỏe của Chủ tịch không có vấn đề lớn, vẫn phải dựa vào Chủ tịch. Mao lắc đầu:

– Hỏng rồi, tôi không qua được nữa rồi. Sau khi tôi chết, mọi việc do ông lo liệu !

Giang Thanh đứng bên trợn tròn mắt, hai tay nắm chặt… Chu Ân Lai thu đôi chân lại, tay đặt trên đầu gối, hơi ngả về phía trước, như đông cứng lại. Những câu nói trên của Mao rõ ràng là muốn trao cho Chu quyền quản lý đảng, chính quyền và quân đội, mà lại nói trước mặt Giang Thanh. Mao tiếp:

– Quyết định thế nhé, các người thực hiện đi !

Một con người được tôi luyện về chính trị như Chu Ân Lai tất nhiên không nhẹ dạ tin vào lời hứa trao quyền của Mao” – theo Tân Tử Lăng.

Trước mắt Chu Ân Lai, cái lưới của thần chết giăng lơ lửng trên bầu trời Trung Nam Hải rồi chụp xuống thân phận của Lưu Thiếu Kỳ và Lâm Bưu ngày nào còn đó. Họ làm Phó Chủ tịch đảng, được Mao chọn kế vị, lại ghi rõ vào điều lệ đảng hẳn hoi, nhưng kết thúc chẳng ra gì. Để hiểu thêm nước cờ chính trị lắc léo của Mao Trạch Đông từng đưa Lưu Thiếu Kỳ và Lâm Bưu “qua sông tử thần”, lại mưu đẩy Chu Ân Lai vào hiểm địa, chúng tôi trích dưới đây ba đoạn văn của Tân Tử Lăng đúc kết và soi sáng sự kiện để bạn đọc tham khảo:

1. Với Lưu Thiếu Kỳ:  “Khi chân lý trong tay, Mao có thể bao dung các đối thủ, đoàn kết với cả phe phản đối. Nhưng thường khi Mao đuối lý, phát hiện mình sai rồi, thì ông ta không thể bao dung phái phản đối, mà quyết tâm đẩy họ vào chỗ chết, để trừ hậu họa – đó là lý do vì sao Mao tàn bạo đến tận cùng đối với những người bạn cũ như Lưu Thiếu Kỳ, Bành Đức Hoài”.

2. Với Lâm Bưu: Mao bất thần đặt câu hỏi với Lâm tại biệt thự Tô Châu: “Tôi già rồi, ông cũng không khỏe, ông chuẩn bị sau này chuyển giao quyền lực cho ai ?”. Lâm ngớ người chưa kịp đáp, Mao hỏi thêm: “Ông thấy Trương Xuân Kiều thế nào ?”. Ý thật của câu hỏi trên là : “Ông thấy Giang Thanh thế nào ?”.

Nhưng Lâm Bưu không hiểu câu hỏi quan trọng nhất này, nên trả lời vòng vo (nếu Lâm hiểu ý, kiến nghị người được chuyển giao quyền lực sẽ là Giang Thanh thì Mao hài lòng). Do “đáp án” trượt khỏi bài bản của Mao, nên “đó là bước ngoặt Mao – Lâm chia tay nhau về chính trị”.

Giây phút ấy Lâm vẫn chưa thấu rõ lòng dạ và bước đi hiểm hóc của Mao. Cả đến nay “một số học giả cho rằng vụ 13.9 (ngày Lâm Bưu lên máy bay chạy trốn và tử nạn) là do Mao Trạch Đông ép Lâm Bưu trở mặt”. Thật ra: “Không thể lật lại vụ án Lâm Bưu. Bởi từ Đại tiến vọt tới Đại cách mạng văn hóa, Lâm Bưu là tội nhân giúp Mao lộng hành. Cuộc đấu tranh giữa Mao và Lâm là mâu thuẫn giữa hai phe phái phong kiến, có “kẻ thắng người thua” chứ không có “người sai kẻ đúng”. Vì tiếp tục vương triều họ Mao hay thiết lập vương triều họ Lâm đều không phải là cái phúc của nhân dân Trung Quốc. Lâm Bưu phản đối phe Giang Thanh tham gia triều chính đương nhiên là đúng – nhưng Lâm Bưu muốn bồi dưỡng Lâm Lập Quả (con trai Lâm Bưu) thành người kế tục và nếu triều đình nhỏ này được thiết lập, Trung Quốc sẽ biến thành Triều Tiên, sẽ là một nền chuyên chính phát xít ghê gớm hơn”. Vì thế tập đoàn Lâm Bưu bị đập tan đã “loại trừ trở ngại lớn ngăn cản Trung Quốc đi tới nền hiến chính dân chủ, lại vừa loại bỏ được khả năng thiết lập vương triều họ Lâm, vừa làm suy yếu khả năng kéo dài vương triều họ Mao. Đó là việc có lợi để Trung Quốc tiến tới cải cách, mở cửa, đi đến nền hiến chính dân chủ”.

Mao Trạch Đông che đậy rất kỹ mưu toan đưa Giang Thanh kế tục mình và “Lâm Bưu chỉ là cầu thủ “chuyền 2” giành được bóng từ tay Lưu Thiếu Kỳ là hoàn thành nhiệm vụ. Lâm Bưu không thấy rõ điều này, không hộ giá để thiết lập vương triều họ Mao, mà chỉ lăm le kế tục, lập tức trở thành trở ngại lớn ngăn cản Mao Trạch Đông thiết lập thể chế gia đình trị. Mao bắt đầu cuộc đấu tranh nhằm lật người kế tục thứ hai này (hậu quả như đã thấy)”.

3. Với Chu Ân Lai: “Nếu Mao Trạch Đông thật sự muốn trao quyền, Mao phải triệu tập cuộc họp Ban chấp hành trung ương, ít nhất là Bộ Chính trị, tuyên bố trước mọi người, rồi Trung ương ra nghị quyết tương ứng, mới có giá trị. Đóng kịch trên giường bệnh, trước mặt Giang Thanh, lão Mao già dặn kinh nghiệm muốn gì?”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s