Mao Trạch Đông qua sách báo Trung Quốc ngày nay 19

Kỳ 19: Tháp Lục Hòa và nhóm nghệ sĩ “lục bất Hòa”
Kỳ 20: Giang Thanh “đi nhẹ vào đời”…
Kỳ 21: Mao Trạch Đông mặc quần tắm tiếp Tổng bí thư Khrusev!

Kỳ 19: Tháp Lục Hòa và nhóm nghệ sĩ “lục bất Hòa”

Giao HưởngĐăng Bởi Một Thế Giới – 10-07-2014

Nghe tin nhóm nghệ sĩ sáu người của Giang Thanh lên núi làm đám cưới tập thể, có người nói đùa rằng: “trước tháp Lục Hòa – lục bất hòa” ý nói xa xôi là sáu người ấy (ba cặp tình nhân) đều sẽ chẳng chung sống được với nhau bao lâu…


Giang Thanh và Mao Trạch Đông khi trẻ

Tháp Lục Hòa nằm trên núi Nguyệt Luân, ở phía Nam thành phố Hàng Châu, thủ phủ tỉnh Triết Giang:  “Xưa có chùa Lục Hòa trên ấy, đến niên hiệu Khai Bảo đời Tống (970 – 979) xây tháp để trấn giang hồ” – theo hòa thượng Kim Cương Tử.

Tên tháp (Lục Hòa) nhằm chỉ 6 phép “hòa đồng kính ái” tôn trọng lẫn nhau giữa các vị đã xuất gia tu hành. Tuy nhiên, những người còn tại gia như Giang Thanh và các đôi nghệ sĩ trong nhóm đến trước tháp vẫn có thể tự mình suy ra “6 điều hòa ái” thương yêu sau ngày họ thành hôn: 1. Vợ chồng cùng một thân nghiệp: biết ơn và lễ kính tổ tiên, ông bà, cha mẹ của đôi bên (Thân hòa đồng trụ). 2. Cùng một khẩu nghiệp: từ tốn trong lời ăn tiếng nói, đồng thuận xưng tán công đức của các bậc khai sáng con đường dẫn đến giải thoát và hạnh phúc(Khẩu hòa vô tranh). 3. Cùng một ý nghiệp: nghĩ đến điều lành, tránh “gieo gió gặt bão”, gây nguồn vui trong tâm tưởng cho nhau (Ý hòa đồng duyệt). 4. Cùng giữ “giới pháp” cao nhất trong đời sống vợ chồng là: chung thủy (Giới hòa đồng tu). 5. Cùng kiến giải về chân thiện mỹ(Kiến hòa đồng giải). 6. Cùng chia sẻ ngọt bùi (Lợi hòa đồng quân).

Phạm một trong 6 điều “lục hòa” nêu trên cũng dễ dẫn đến lục đục “bất hòa”. Vậy mà, Giang Thanh ít nhất phạm rất nặng về “giới hòa” (ăn ngủ với bạn tình khác) và “khẩu hòa” (cãi cọ to tiếng, đánh Đường Nạp trước). Các tác giả cuốn Bốn người vợ của Mao Trạch Đông nêu:

Trong vở kịch Bão táp do Chương Dẫn đạo diễn, Lam Bình (nghệ danh của Giang Thanh) đóng vai chính rất thành công. Bởi thế đã một dạo, Lam Bình và Chương Dẫn ăn ở chung với nhau. Do vậy, quan hệ giữa Lam Bình và Đường Nạp lại một phen sóng gió. Lam Bình bỏ đi Tế Nam, Đường Nạp theo đến tận nơi, tự sát nhưng không thành. Sự kiện đó đã trở thành chuyện giật gân trong giới văn nghệ Thượng Hải, gọi là “sóng gió Đường – Lam” (…) Thời gian này, Lam Bình đóng vai chính trong vở Chuyện đẫm máu trên núi Sói và rất thành công, được dư luận nhiệt liệt tán thưởng. Khi ấy thị cảm thấy, dù trong sự nghiệp hay trên tình cảm cũng không còn có thể coi Đường Nạp là “ngôi đình lớn” được nữa, thế là đành đoạn dứt khoát với Đường Nạp…” (sđd 112)

Tương tự nội dung đoạn dẫn trên, một tác giả khác: Sầm Hoa, đã viết: “Thành công nhờ vai diễn chính trong bộ phim Vương Lão Ngũ, khiến Lý Vân Hạc (một tên khác của Giang Thanh) bỏ rơi người chồng của mình bởi lúc này cô không cần một chỗ dựa về mặt tình cảm cũng như trong sự nghiệp như trước nữa. Hai lần Đường Nạp tự sát, Lý Vân Hạc đều không mảy may quan tâm mà còn gửi một bài báo với tiêu đề: “Lời tự bạch của tôi” lên tờ Đại Công báo. Lý Vân Hạc lật giọng rằng Đường Nạp đã từng nhiều lần đề nghị nhưng mãi cô mới đồng ý. Tuy nhiên, hai người đã thương lượng với nhau rằng đây không phải là cách để ràng buộc nhau mà là để giải quyết chuyện kinh tế… Từ khi phát biểu trong bài “Lời tự bạch của tôi”, Lý Vân Hạc đã công khai chuyển ra ở cùng một đạo diễn nổi tiếng khác, tên là Chương Mẫn (tức Chương Dẫn viết ở trên). Chương Mẫn đã bỏ vợ bỏ con để đi theo tiếng gọi tình yêu với Lý Vân Hạc. Năm 1937, những chuyện tai tiếng của Lý Vân Hạc trở thành đề tài khai thác của các báo lá cải ở Thượng Hải và các công ty điện ảnh đã ngừng ký hợp đồng với Lý Vân Hạc. Lý Vân Hạc rơi vào thế cô lập, kinh tế kiệt quệ” (theo Vietnamnet/China Daily).

Chuyện Giang Thanh “bất hòa” sau ngày lên tháp Lục Hòa là một trang sóng gió trong “tình sử” của giới sân khấu điện ảnh ở Thượng Hải một thời. Cuốn Bốn người vợ của Mao Trạch Đông ghi nhận thêm về đoạn kết cuộc hôn nhân, qua bức thư ngỏ của Giang Thanh đăng trên tờ Họa báo Liên Hoa ngày 5.6.1937, có đoạn: “Anh ấy (Đường Nạp) lại đến, bước vào cửa và cứ thế chửi tôi. Tôi mời anh ấy đi ra. Anh ấy không chịu ra (…) Tôi biết anh ấy rất đau khổ, cứ để anh ấy chửi mắng, xả được khí tức trong lòng ra cũng tốt. Nhưng trời ơi ! Anh ấy đã chửi tôi như thế nào ? Anh ấy chửi tôi là đồ đĩ rạc, lợi dụng đàn ông để đề cao địa vị của mình, lừa dối anh ấy”. Nhất là vào một đêm: “Anh ấy lại tới, thế là tôi đánh anh ấy. Anh ấy cũng đánh lại tôi (…) tôi điên lên, trước nay tôi chưa bao giờ quát to như thế, lần này anh ấy đem đi tất cả thư từ đã viết cho tôi, nói là sẽ đăng báo thoát ly quan hệ với tôi, nhưng anh ấy không hề đăng”. Ngay mùa hè năm đó, Giang Thanh chính thức ly hôn với Đường Nạp. Để không lâu sau, vào cuối tháng 8.1937, Giang Thanh đã mạo hiểm lặn lội lên tới miền hoàng thổ Tây Bắc, đặt chân đến Diên An – “đất thánh” của cách mạng Trung Quốc – để gặp Mao Trạch Đông lần đầu tiên trong một ngôi giáo đường mà Chúa bỏ ra đi…

Kỳ 20: Giang Thanh “đi nhẹ vào đời”…

Trường Đảng trung ương tọa lạc ở một vị trí phía đông thành Diên An (Kiều Nhi Câu) – nơi này trước kia vốn là một tòa giáo đường đã “im bóng” từ ngày Mao Trạch Đông lập “căn cứ đỏ” trong vùng…


Giang Thanh – Mao Trạch Đông

Năm 1935, cuối cuộc vạn lý trường chinh của hồng quân Trung Hoa, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định dời căn cứ địa từ miền Đông Nam lên vùng Thiểm Bắc, đóng “bộ tư lệnh tối cao” tại Diên An. Hai năm sau, Giang Thanh 23 tuổi đến đó và vào học lớp mười hai Trường Đảng trung ương nói trên (11.1937). Học viên của nhà trường đến từ khắp nơi trong nước, kể cả những người thoát khỏi khu vực thuộc quyền kiểm soát của Quốc Dân Đảng, hoặc từ các khu căn cứ và các phương diện quân, nhưng đều phải là đảng viên Đảng Cộng sản.

Cuốn Bốn người vợ của Mao Trạch Đông nhận định việc Giang Thanh “được vào học ở trường này là một bước then chốt” trong cuộc đời của cô (bản dịch của Võ Toán dùng chữ “thị” – ở đây chúng tôi xin phép dùng chữ “cô” để chỉ Giang Thanh giai đoạn ấy).

Một buổi sáng, ban lãnh đạo Trường Đảng thông báo tất cả học viên phải có mặt tại hội trường, không một ai được vắng, để dự cuộc nói chuyện đặc biệt vào đầu giờ chiều. Cơm trưa xong, rất đông học viên đã đến sớm, sốt ruột đợi diễn giả, Giang Thanh cũng vậy, cô “chọn một vị trí nổi bật nhất ở hàng ghế trên cùng” rất dễ gây ấn tượng đối với tầm nhìn của diễn giả:

“Đúng hai giờ chiều, Chủ tịch Mao Trạch Đông mỉm cười bước lên diễn đàn. Phút chốc, tất thảy hơn ba trăm học viên vỗ tay cuồng nhiệt, hoan hô như sấm”.

Giang Thanh lúc ấy cũng đứng dậy “nhìn thẳng lên diễn đàn vẫy vẫy tay, lại vỗ tay hoan hô, lại vẫy vẫy tay, lại vỗ tay hoan hô – và cố ý vỗ tay dài hơn mấy giây so với mọi người. Cô biết tỏng rằng, chỉ cần vài động tác như thế, đã đủ làm cho Mao Trạch Đông phải chú ý tới mình rồi.

Khi nghe báo cáo, cô có lúc tỏ ra như chăm chú nghe, có lúc làm ra như thể đang đắm chìm trong suy nghĩ khác; có lúc lấy giấy bút ra ghi chép lia lịa, có lúc lại hai tay chống cằm, nhìn xoáy lên diễn đàn. Sự thay đổi các tư thế ngồi đã được cô diễn xuất một cách hết sức ngoạn mục”.

Sau buổi nói chuyện của Mao Trạch Đông có lẽ Giang Thanh đã nẩy sinh “một thứ tình cảm hết sức đặc biệt”. Nên đêm hôm ấy, Giang Thanh đã viết cho Mao Trạch Đông bức thư đầu tiên. Cô bảo rằng qua buổi nói chuyện của Mao Trạch Đông cô đã gặt hái bài học sâu sắc,  đồng thời bày tỏ những ấn tượng không quên về hình ảnh của Chủ tịch, nói rõ lai lịch của mình từ lúc xuất thân nghèo khổ, phải tự kiếm sống trên sân khấu và tìm đến cách mạng như thế nào. Cuối thư, Giang Thanh bảo trình độ lý luận của mình còn quá sức non nớt, tâm trí vướng mắc nhiều câu hỏi chưa được ai giải đáp và xin gặp Mao Chủ tịch để thọ giáo, thư viết: “Cháu nghĩ thế nào Chủ tịch cũng hoan nghênh cháu (năm ấy Giang Thanh 23 tuổi, Mao Trạch Đông 44 tuổi – GH). Chủ tịch là một người vĩ đại luôn coi trọng mối quan hệ với quần chúng (…) nếu được Chủ tịch chấp thuận thì đến 3 giờ chiều ngày kia, chủ nhật – cháu xin được đến chỗ Chủ tịch”.

Chủ nhật ấy, Giang Thanh đến gặp Mao Trạch Đông. Đó là lần gặp mặt thứ hai sau hôm dự buổi diễn giảng của Mao Trạch Đông tại Trường Đảng trung ương. Ban đầu Mao Trạch Đông chưa có ấn tượng sâu đậm lắm với cô gái xinh đẹp và quá bạo dạn như Giang Thanh. Chỉ đến khi Giang Thanh xuất hiện trước mắt Mao Trạch Đông không phải ở ngoài đời mà trên sân khấu, Mao Trạch Đông mới thật sự để ý đến “cô diễn viên”  đã đơn phương tìm đến căn hầm làm việc của mình chiều chủ nhật nọ.

Đó là hôm Giang Thanh diễn xuất trong buổi dạ hội do Học viện nghệ thuật Lỗ Tấn mở tại Diên An với vai Tiêu Quế Anh trong vở Kinh kịch “Đánh cá giết cả nhà”. Hôm ấy “người đồng hương Sơn Đông của cô là Khang Sinh ở bên dưới sân khấu đánh trống trợ oai, hết lời tán dương khen ngợi. Vệ sĩ trưởng của Mao là Lý Ngân Kiều sau này nhớ lại: lúc ấy cô ta hát rất hay, bọn chúng tôi cứ đối xử với cô như đối với một ngôi sao thực thụ. Một số danh nhân trong giới văn nghệ hiện nay hồi đó hoạt động ở Diên An không có ai nổi danh bằng Giang Thanh. Vở “Đánh cá giết cả nhà” mà cô biểu diễn các thủ trưởng ở trung ương đều thích, Mao Trạch Đông cũng thích”.

Đối với Giang Thanh, buổi diễn thành công cả hai phương diện: nghệ thuật diễn xuất lẫn “gây hương nhớ” trong tâm Mao, là nhờ có Khang Sinh giúp sức: “Khang Sinh vốn họ Trương (…) từng là “Trương đại thiếu gia” nổi tiếng ở huyện Gia Thành, từ Liên Xô về nước hồi cuối năm 1927 giữ vị trí lãnh đạo Ban tổ chức Trung ương, người hơi gầy, cơ mưu, chớt nhã (…) năm 41 tuổi Khang Sinh đã từng làm chuyên gia cảnh sát mật, lợi dụng điều kiện là cán bộ lãnh đạo Ban tổ chức Trung ương rất nhanh chóng đã trở thành cánh tay đắc lực của Mao Trạch Đông”.Ông ta để ý đến Giang Thanh “ra sức lôi kéo giúp đỡ người đồng hương để mở rộng thế lực”(là cố vấn của nhóm Giang Thanh trong “Đại cách mạng văn hóa vô sản” sau này).

Dạo ấy, dần dần Giang Thanh đã từ sân khấu “bước rất nhẹ” vào tầm mắt và ký ức của Mao. Để rồi, gần ba thập niên sau, Giang Thanh cũng từ cánh cổng của văn nghệ bước thẳng vào hoạt động chính trị cạnh Mao Trạch Đông bằng đợt phê bình một số tác phẩm như “Hải Thụy bãi quan”, mở đường cho cuộc sát phạt các vị “khai quốc công thần” trên chính trường Trung Quốc từ giữa thập niên 1960 trở đi…

Kỳ 21: Mao Trạch Đông mặc quần tắm tiếp Tổng bí thư Khrusev!

Mùa thu 1958, Mao Trạch Đông đã cao ngạo mặc quần tắm để tiếp Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Khrusev tại bể bơi riêng của mình ở Trung Nam Hải – khác hoàn toàn với những nghi lễ ngoại giao đặc biệt trân trọng mà Khrusev đã dành để nghênh đón Mao Trạch Đông tại thủ đô Moskva cách đó chưa lâu…


Mao Trạch Đông và Krushev – tình anh em trong phút chốc

Các tác giả cuốn Bốn người vợ của Mao Trạch Đông đã dẫn lời Mao Trạch Đông chỉ trích Giang Thanh: “Con người Giang Thanh đầy rẫy chủ nghĩa cá nhân, thích chơi trội, ra dáng ta đây”. Nhưng ở một góc nhìn khác – Tân Tử Lăng (tác giả “Mao Trạch Đông – Ngàn năm công tội”, tài liệu đã dẫn ở Kỳ 2), hàm ý nhận định: nếu “chủ nghĩa cá nhân” của Giang Thanh giới hạn ở phạm vi “quốc nội”, thì Mao Trạch Đông đã đưa “chủ nghĩa cá nhân” của mình vượt khỏi biên giới Trung Quốc, đến tầm mức “quốc tế” – vì “ông ta nôn nóng muốn làm lãnh tụ của phong trào cộng sản thế giới” – dẫn chứng qua vài sự kiện ngoại giao sau:

Trước ngày thành lập nước CHND Trung Hoa (tháng 7.1949), Lưu Thiếu Kỳ bí mật sang Liên Xô gặp Stalin (Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô) và được Stalin nêu ý kiến về “trung tâm cách mạng thế giới đã từ phương Tây chuyển sang phương Đông, nay lại chuyển sang Trung Quốc”. 

Nhận định đó của Stalin là một trong những “đòn bẩy tinh thần” đưa Mao Trạch Đông vào giấc mộng làm lãnh tụ thế giới “tiêu diệt nước Mỹ, lật đổ toàn bộ chế  độ tư bản chủ nghĩa (…) trở thành người thầy vĩ đại và lãnh tụ vĩ đại của nhân dân cách mạng toàn cầu”. Ảo tưởng đó càng củng cố để Mao ngã hẳn sang Liên Xô trong buổi đầu của cuộc hành trình “không bao giờ tới đích” ấy.

Sau ngày thành lập nước CHND Trung Hoa (1.10.1949), việc đầu tiên của Mao là “sang thăm Moskva, mừng thọ Stalin, ký Hiệp ước đồng minh tương trợ Trung – Xô”. Khi Stalin từ trần 5.3.1953, Mao cho rằng: “Thượng đế sẽ trao nhiệm vụ lớn cho ông ta, chỉ có Mao đủ tư cách lấp chỗ trống do Stalin để lại” – nên tỏ ra xem thường những nhân vật lãnh đạo cao nhất của Liên Xô sau Stalin – điển hình qua hai sự kiện do Tân Tử Lăng nêu ra:

1. Từ 16 – 19.11.1957, Khrusev (Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô) chủ trì hội nghị 64 đảng cộng sản và công nhân (trên thế giới). Khi phát biểu, mọi người đều lên bục, riêng Mao cứ ngồi nói tại chỗ, để thể hiện thân phận mình khác người. Mao nói về quan hệ đồng chí, chiến lược sách lược chiến tranh thế giới và tình hình Trung Quốc, bấy giờ một số người lắc đầu nhưng cũng có nhiều người gióng tai nghe, cứ xem Mao như “Lê-nin thời nay”. Với quá trình hoạt động truyền kỳ, vị trí lãnh tụ nước lớn, học vấn uyên bác, phong độ lãnh tụ không ai sánh kịp, Mao trở thành trung tâm của hội nghị này. Tuyên ngôn viết: ”Liên Xô đứng đầu, nhưng trong hội nghị Mao là trung tâm”. Kết thúc mỗi phiên họp, khi Mao đứng dậy mọi người mới đứng dậy và họ đứng yên nhường Mao đi trước. Đó là điều Khrusev không chịu nổi.

Thời điểm đó, Liên Xô đã “tuyên bố thử nghiệm thành công bom H có sức công phá tương đương 1 triệu tấn thuốc nổ TNT vào 26.11.1955 (…) đưa máy bay ném bom chiến lược TU-16 có thể mang 2 quả bom nguyên tử và hơn 9 tấn bom thông thường vào trang bị cho quân đội (…) và máy bay chiến lược TU-20 có vận tốc tối đa gần 1000km/giờ, có khả năng mang 4 quả bom H và hơn 20 tấn bom thông thường vào năm 1956 (…). Phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên Spoutnik vào quỹ đạo trái đất với vận tốc 24.500km/giờ quay vòng quanh trái đất trong 95 phút vào 4.10.1957” – theo tài liệu của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, 2003.

Dầu có thế mạnh vũ lực hơn hẳn Trung Quốc thời ấy như thế – nhưng theo Tân Tử Lăng: “bấy giờ không phải Liên Xô hiếp đáp Trung Quốc, hoặc Khrusev ức hiếp Mao Trạch Đông, mà do Mao cố tình gây ra, nhằm giành giật vị trí minh chủ trong phong trào Cộng sản quốc tế”.

Riêng Khrusev tỏ ra “thận trọng khiêm nhường, có gì trục trặc liền giải quyết qua con đường hiệp thương” và đã cử chuyên gia Liên Xô sang giúp Trung Quốc “phát triển vũ khí hạt nhân và công nghiệp quân sự”. Nhưng tất cả bắt đầu xấu đi kể từ chuyến viếng thăm Trung Quốc của Khrusev như đề cập dưới đây.

2. Ngày 31.7.1958, Khrusev đến Bắc Kinh, Mao Trạch Đông bất chấp mọi lễ nghi ngoại giao tối thiểu, bố trí hội đàm với nhà lãnh đạo Liên Xô ngay cạnh bể bơi riêng trong Trung Nam Hải. Khi được mời vào, Khrusev thấy Mao mặc quần tắm, khoác khăn tắm, nhàn nhã hút thuốc lá, giống như Quốc vương Roma  gặp sứ thần thuộc quốc của mình. Thật khác một trời một vực với sự tôn trọng và lễ nghi đặc biệt mà Khrusev dành cho Mao vào mùa đông 1957 tại Moskva. Cách làm cố ý chọc tức này dẫn tới quan hệ xấu giữa hai nước Trung – Xô”. Và buộc Khrusev “tỏ thái độ”:

Nguyên khoảng một năm trước buổi Mao “mặc quần tắm” để đón Khrusev, Khrusev đã có thiện chí cử Mikoyan sang TP. Hàng Châu gặp Mao Trạch Đông giữa năm 1957 thông báo về một số thay đổi trong nội bộ Đảng Cộng sản Liên Xô lúc đó và được Mao cam kết ủng hộ. Đáp lại“Khrusev đồng ý giúp Trung Quốc phát triển bom nguyên tử, tên lửa, nghiên cứu chế tạo máy bay tiêm kích kiểu mới”. Những hứa hẹn của đôi bên chính thức hóa bằng một hiệp định về việc “Liên Xô viện trợ kỹ thuật tên lửa và hàng không cho Trung Quốc” ngày 15.10.1957.

Nhưng do Mao Trạch Đông khiếm nhã, có thái độ ngạo mạn đối với Khrusev như trên (7.1958), cộng với những lý do nội tại khác, Liên Xô đã “quyết định hủy hợp đồng cung cấp mẫu bom nguyên tử và tư liệu kỹ thuật sản xuất bom nguyên tử cho Trung Quốc”. Đến đây, sự rạn nứt giữa hai nước khó cứu vãn được, dẫn đến việc Mao Trạch Đông lên tiếng phê phán toàn diện Liên Xô vào dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh Lê-nin ! Để rồi, không chỉ “khẩu chiến”, mà tranh chấp đã thật sự “nổ lớn” ở vùng biên giới của “hai nước anh em”… 

Giao Hưởng

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s